Dr. Nigel Ashford, ‘Liberal Düşünce Okulları’ serisine dahil olan bu videoda, klasik liberalizmin dayandığı ‘Doğal Haklar’ prensibini açıklamaya çalışıyor. Konu hakkında daha fazla okuma yapmak isteyenler aşağıdaki bağlantıları takip edebilirler;

Introduction to Nozick [Article]: Nozick’s Anarchy, State, and Utopia begins with the statement “Individuals have rights, and there are things no person may do to them (without violating their rights).” In this article, philosopher Mark Friedman explores Nozick’s philosophy, and traces the intellectual origins of natural rights theory.

Ayn Rand in her own words (Video): Rand formulated her theory on the natural rights of man in her book “The Virtue of Selfishness.” Listen to a reading of that passage.

Ayn Rand on Rights [Text]: A collection of Ayn Rand’s thoughts and theories about natural rights.

Liberal Düşünce Okulları: DOĞAL HAKLAR

Şimdi biraz, Ayn Rand’dan, Robert Nozick’den ve ‘doğal haklar’dan bahsedelim. Rand, bir roman yazarı olarak oldukça popülerdi ancak felsefeyle de çok ilgiliydi. En bilinen kitaplarından birisi Atlas Vazgeçti’dir.
Harvard Üniversitesi felsefe profesörlerinden Robert Nozick’in ise Anarşi, Devlet ve Ütopya başlıklı meşhur bir eseri vardır. Her ikisi de ‘doğal haklar’ yaklaşımını benimser. Yani politik sorulara en doğru cevapların, ‘doğal haklar’ yaklaşımıyla verilebileceğine inanırlar. Amerika, doğal haklar konusunda güçlü bir geleneğe sahiptir. Bu hakların Tanrı tarafından bahşedildiğine inanan John Locke’tan fazlasıyla etkilenilmiştir ki Bağımsızlık Bildirgesi’nde dahi bu ifadelere rastlarız.

Ayn Rand, adına ‘Objektivizm’ dediği bir ideolojinin kurucusudur. Ortada bir objektif gerçeklik ve objektif ahlak/etik olduğuna, bu yüzden bu iki olguyu keşfedebileceğimize inanır. İnsanoğlunun doğasında, varlığını sürdürmek, hayatta kalmak vardır. İnsanlar yaşamak için, hayatta kalmak için belli haklara sahip olmalılar. Bu hakların kesinlikle varolmaları gerekir. Yani diyebiliriz ki; bu haklar, insanoğlunun doğasından gelir. Belki teolojik bir açıklama olacak ama, varlığımızın amacı ve maksadı yüzünden bu hakların da varolması gerekir.

Nozick de doğal haklara inanıyordu. Bu haklar herkes için geçerliydi ve kimse bu haklara saldırıda bulunmamalıydı. Ancak ona göre bu durum, insan doğasıyla falan da ilgili değildi. Bu doğrudan ontolojik/ahlaki bir durumdu. Doğal haklar, bizim sınırlarımızı çizer. Örneğin; başkalarını öldürmemek gibi. Bu tip temel ahlaki prensipler, bize, başkalarının haklarını korumamız gerektiğini belirtir. Dolayısıyla iki düşünür de doğal haklara inanır fakat bunu açıklamak için, birbirlerinden farklı iki metodoloji kullanırlar. Her ikisi de devletin, doğal haklarımıza düzenli bir şekilde tecavüz ettiğine hemfikirdir. Belli amaçlarınız uğruna, insanlar üzerinde güç kullanmak ahlaki değildir.

Piyasa ekonomisinin tek ahlaki ekonomik sistem olduğunu vurgularlar. Piyasa ekonomisi gönüllü mübadeleye dayanır ve zor kullanmak yoktur. Devlet tam da bu nedenle doğal haklarımız üzerinde büyük bir tehdit oluşturur. Peki devletin tam olarak görevi nedir? Devlet sadece bizim doğal haklarımızı korumak için vardır. Rand buna ‘minimal devlet’ adını verir. Devletin görevlerini objektif olarak belirleyebiliriz. Nozick de, hırsızlığa, kanunsuzluğa ve güç kullanımına karşı minimal bir devlete karşı değildir. Fakat bunun dışında devlete yüklediğimiz her görev, birey haklarını tehdit edecektir.

Nozick, yetişkin bireyler arasındaki karşılıklı rızayı sonuna kadar savunur. İki yetişkin birey arasında karşılıklı rıza varsa, aralarında yaptıkları her türden anlaşmaya saygı duymalıyız. Sonuç olarak, her iki düşünür de, devletin varoluş amacının, bizim haklarımızı korumak olduğunda hemfikirdir. Dolayısıyla devlet, bizi ve haklarımızı korumak için bir ordu kurabilir ve polisler suçluların peşine düşmelidir. Devlet aynı zamanda anlaşmazlıkları çözüme kavuşturmak için mahkeme sistemini de oluşturmalıdır. Ama buraya kadar. Bunun dışında devlete yüklediğimiz hiçbir görev meşru değildir ve olamaz. ‘Sosyal Devlet’ de buna dahildir.

Kaynak: Learnliberty.org
Konuşmacı: Dr. Nigel Ashford / Institute For Humane Studies
Çeviri: Soner Bastiat

Bu başlık için şu anda yorum yapılamıyor.